دانشگاه پیام نور دوفصلنامه مطالعات روش شناسی دینی 2 3 2015 04 21 جایگاه خبر واحد در استنباط آموزههای کلامی از دیدگاه فاضل مقداد 9 17 2504 FA رضا برنجکار استاد/دانشگاه تهران مهدی سالکی دانشجو/دانشگاه تهران Journal Article 2016 04 23 متکلمان برای استنباط آموزه‌های کلامی از دو روش عقلی و نقلی استفاده می‌کنند. در روش نقلی، استفاده از نقل متواتر و قطعی چندان مورد اختلاف نیست، لکن بیشتر میراث نقلی از طریق اخبار آحاد به دست ما رسیده که بهره‌گیری از این اخبار در مسائل اعتقادی مورد نقد و نظر می‌باشد. این مقاله با رویکرد تحلیلی به بررسی این مسئله می‌پردازد که جایگاه خبر واحد در استنباط آموزه‌های کلامی نزد فاضل مقداد چگونه است؟ ایشان در اصول اعتقادی از خبر واحد استفاده نمی‌کند. همچنین در استفاده از خبر واحد در استنباط فروع کلامی به شروطی مانند عدم مخالفت با حکم قطعی و معتبر بودن سند و اتقان دلالت بر مدعا قائل است.

https://religion.journals.pnu.ac.ir/article_2504_20f50543490eac72aaa45ca019725d30.pdf

دانشگاه پیام نور دوفصلنامه مطالعات روش شناسی دینی 2 3 2015 04 21 بررسی تحلیلی روش تفسیری صدرالمتألهین 18 33 2505 FA قاسم پورحسن دانشیار/دانشگاه علامه طباطبایی Journal Article 2016 04 23 تفسیر فلسفی ملاصدرا را باید در درون مکتب اصفهان مورد ارزیابی قرار داد. سنخ نقد او در آثارش از روشهای تفسیری رایج تا زمان او نشان میدهد که وی با ابتناء بر رهیافت فلسفی، آنها را نابسنده میداند. میدانیم که کوششهای پژوهشی صورت گرفته درباره مکتب اصفهان بر محور دستاوردهای عقلی بوده و رویکردهای حدیثی، تفسیری و کلامی آن مورد غفلت واقع شده است. کمتر تحقیقی وجود دارد که شروح حدیثی مانند الرواشح السماویه میرداماد یا شرح اصول کافی ملاصدرا را بکاود و نقش آنها را در رویکردهای عقلی آن مکتب بررسی نماید. روش تفسیری ملاصدرا با نقد مناهج سه گانه رایج آغاز شده و در پرتو نوعی رویکرد زندآگاهانه زبانی، به تأمل در باب سرشت سخن، زبان وحی، ظاهر و باطن، روش دستیابی به معنای پنهان، ماهیت کلام قدسی، مرآتی معنای آیات، اعتبار ظواهر و ضرورت غور در بواطن، رنجوری روشهای حدیثی و کلامی صرف، تأکید بر رهیافت فلسفی در تفسیر، معیار درستی تفسیر با ابتناء بر ضابطههای ده گانه عقلی و نیز کشفی و شهودی و بالاخره تأکید بر روش تفهیم باطنی میپردازد. در این مقاله میکوشیم تا ابتدا ویژگیهای بنیادین روش تفسیری ملاصدرا را با ایضاح خصلتهای اساسی مکتب اصفهان شرح داده و سپس نقدهای وی بر سایر روشهای تفسیری را بیان کرده و سرانجام روش خاص او را تبیین نماییم.

https://religion.journals.pnu.ac.ir/article_2505_d0dcb76f06b5c8c4d68e928e3ea06cc8.pdf

دانشگاه پیام نور دوفصلنامه مطالعات روش شناسی دینی 2 3 2015 04 21 مقایسه تطبیقی هرمنوتیک غزالی - ابن عربی 34 45 2506 FA طاهره صاحب الزمانی مربی و دانشجو/دانشگاه ادیان و مذاهب قم Journal Article 2016 04 23 متون مقدس مهمترین منبع برای شناخت احکام و معارف اسلامی به شمار میآیند؛ اما درباره چگونگی فهم این متون میان صاحب نظران اختلاف عقیده وجود دارد و هر گروهی از دیدگاه خاص خود به آنها نگریستهاند. چنانکه تأویل عارفانه به جنبههای باطنی و معنوی متون قدسی و کشف اسرار و اشارات آن میپردازد. به این معنا که عرفا با دیدگاهی متفاوت از سایرین، شیوه صحیح فهم متون را از طریق باطن، امر ممکن دانسته و در صدد فهم متون از راه تأویل برآمدهاند. پژوهش حاضر به بررسی و تطبیق سبک احمد غزالی و ابن عربی بر اساس قواعد و ضوابط تأویل میپردازد. این فیلسوفان در کانونیترین نقطه بحث خود به موضوع "فهم"با تأکید "فهم متن" میپردازند و مباحث مطرح شده از سوی آنان، واجد استعداد بسیاری است که میتواند در ساز و کار و روش نواندیشان مسلمان مؤثر افتد. در این خصوص آیا میتوان گفت میان آرای تأویلی احمد غزالی و ابن عربی اشتراک یا تفاوتی وجود دارد؟ برآیند تحقیق در پارهای از موارد، نشان از وحدت سبک تأویل غزالی و ابن عربی و حتی هرمنوتیک جدید دارد. در برخی موارد در دیـدگاه احمد غزالی شیوههایی وجود دارد که منحصر به خود اوست.

https://religion.journals.pnu.ac.ir/article_2506_1396a971e465031b83afc3dd00232417.pdf

دانشگاه پیام نور دوفصلنامه مطالعات روش شناسی دینی 2 3 2015 04 21 روش شناسی نقد حدیث 46 56 2507 FA ابراهیم فتح اللهی استادیار/دانشگاه پیام نور Journal Article 2016 04 23 برای نقد حدیث، روشهای مختلفی وجود دارد. یکی از روشهای نقد حدیث، بررسی سند آنهاست که اصطلاحاً آن را نقد سند محور گویند. صحّت سند حدیث به تنهایی موجب پذیرش آن نمی‌شود. چنانکه اثبات ضعف سند حدیث نیز معیار کافی برای کنارگذاشتن حدیث نیست. بنابر این علاوه بر نقد سند محور به روشهای دیگری نیز نیاز داریم که یکی از این روشها، نقد متن محور است که با دو ملاک ادلة نقلی و ادلّه عقلی انجام می‌گیرد. در مقاله حاضر، نقد متن محور براساس ادلّه عقلی مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. منظور از ادلّه عقلی، عقل و سایر قرائنی هستند که به نوعی عقلائی محسوب می‌شوند.

https://religion.journals.pnu.ac.ir/article_2507_06ca68f400f014e4cbd49f07bca77446.pdf

دانشگاه پیام نور دوفصلنامه مطالعات روش شناسی دینی 2 3 2015 04 21 الگوی سیاست‌گذاری فرهنگی در قرآن کریم 57 76 2508 FA عباس مصلائی پور دانشیار/دانشگاه علامه طباطبایی Journal Article 2016 04 23 مقوله فرهنگ، موضوعی بسیار پردامنه است که در گرایش‌های مختلف علمی مورد بررسی قرار گرفته است. سیاست‌گذاری فرهنگی در واقع نوعی برنامه‌ریزی راهبردی دراز مدت است که از آرمان‌ها و ارزش‌های جامعه الهام می‌گیرد و برنامه‌ریزی میان مدت و کوتاه‌مدت را هدایت می‌کند. هدف این پژوهش که بر مبنای روش‌شناسی توصیفی - تحلیلی است، تبیین الگوی سیاستگذاری فرهنگی مبتنی بر قرآن کریم و ارائه راهکارهای پیشنهادی متناسب، در موضوع سیاستگذاری فرهنگی است. در این پژوهش مبانی نظری و اصول سیاست‌گذاری فرهنگی، و روش‌های سیاست‌گذاری فرهنگی بر اساس آیات قرآن کریم تبیین شده است. در این پژوهش، بیشتر آیات مربوط به حضرت موسی علیهالسلام و بنی‌اسرائیل زمان آن حضرت مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته است. بر اساس یافته‌های تحقیق، غایت نظام اسلامی، ساختن انسان و جامعه اسلامی به منظور رساندن انسان‌ها به سعادت این جهانی و آن جهانی‌ است. مبارزه با مادی‌‌گرایی و ارزش‌های غیر الهی، استقلال و آزادی، اعتدال و پرهیز از افراط و تفریط و امید بخشیدن و ترسیم آینده‌ای روشن از مهمترین اصول سیاست‌گذاری فرهنگی حضرت موسی‌ علیهالسلام است. مبارزه قاطع با جریان انحرافی، دعوت به اتحاد و نهی از تفرقه، تذکر، اصلاح رأس حکومت و تعامل مستقیم با مردم از مهمترین روش‌های سیاست‌گذاری فرهنگی حضرت موسی‌ علیهالسلام است.

https://religion.journals.pnu.ac.ir/article_2508_dd15144723f36b091c321e4633fae29a.pdf

دانشگاه پیام نور دوفصلنامه مطالعات روش شناسی دینی 2 3 2015 04 21 شناسایی سلوک عالمانه از نظر عطار نیشابوری و امام خمینی 78 100 2509 FA حسن مهدی پور عضو هیئت علمی گروه عرفان اسلامی/ پژوهشکده امام خمینی(ره) و انقلاب اسلامی Journal Article 2016 04 23 عطار نیشابوری و امام خمینی، همچون سایر عرفاء، بر ملازمت علم و عمل یا سلوک عالمانه تأکید دارند و معتقدند سالک الی الله باید به عنوان مقدمّه یا شرط سلوک در کسب علم سلوک بکوشد تا سلوک عملیاش قرین توفیق باشد. در اندیشۀ عطار مراد از این علم، دو علم شریعت و علم طریقت است که اوّلی را باید با رجوع به سنت پیامبر، فقهاء، مفسّران و محدّثان و دومی را از شیخ طریقت اخذ کرد و غیر از آن هیچ علم دیگری، از جمله علم عقلی - چه در مقام نظر و چه در مقام عمل - معتبر نیست. امام خمینی از سه علم سخن میگوید، علم به معارف نظری، علم اخلاق یا علم تهذیب نفس و سلوک الی الله، علم آداب و سنن و اوامر و نواهی شرعی یا علم فقه. منبع معارف نظری، انبیاء و اولیاء و حکما و منبع علم اخلاق یا علم سلوک علاوه بر انبیاء و اولیاء، عالمان اخلاق و اصحاب ریاضت و منبع علم فقه بعد از انبیاء و اولیاء، فقهاء و محدّثان هستند. بدین ترتیب، امام علاوه بر علم شریعت و علم طریقت، علم عقلی را هم در مقام نظر و هم در مقام عملی در سلوک معتبر میداند و با آنکه در تأکید بر علم شریعت و علم طریقت با عطار اشتراک نظر دارد، در قول به علم عقلی اختلاف نظر دارد.

https://religion.journals.pnu.ac.ir/article_2509_2b4a325044b0749203b68af704d3f424.pdf

دانشگاه پیام نور دوفصلنامه مطالعات روش شناسی دینی 2 3 2015 04 21 روش شناسی مطالعات تطبیقی در فقه اسلامی 101 117 2510 FA سید ابوالقاسم نقیبی دانشیار/دانشگاه شهید مطهری Journal Article 2016 04 23 فقه تطبیقی روش علمی است که به منظور مقایسه مذاهب فقهی و توصیف و تبیین نقاط اشتراک و افتراق آنها بکار میرود. فقهپژوه در این رویکرد خود را از حصار منابع، ادله و روشهای فهم شناخته شده در مذهب خاص فراتر میبرد و فهم عمیق مسئله مورد پژوهش را در دیدگاهها، روشها و ابزارهای متفاوت مذاهب برای خود فراهم میآورد. وی برای انجام مطالعات تطبیقی در فقه اسلامی مراحلی را طی مینماید: 1- مسئلهیابی و مسئلهشناسی، 2- تعیین گستره تطبیق، 3- ارایه فرضیه و استخراج موارد شباهتها و تفاوتها در آراء به مبانی و ادله، 5- تبیین مشابهتها و تفاوتها در آرای فقهی، اهم مراحل پژوهش تطبیقی در فقه اسلامی است.

https://religion.journals.pnu.ac.ir/article_2510_448a2bfd27b82b50009259b814ebaf54.pdf